Basın kartı almak isteyenler için rehber: yaş, eğitim ve sözleşme şartları, elektronik başvuru adımları, geçerlilik süresi ve yenileme işlemleri.
Gazeteciler için basın kartı, mesleğin resmî belgesi sayılır . Kamu ve özel tüm kurumlarca kabul edilen bu belge , eksiksiz hazırlıkla başvurulduğunda hızlı biçimde elde edilebilir.
Elinizdeki bu rehberde; kart türlerini, genel ve özel şartları, medya kuruluşlarında aranan kriterleri , başvuru aşamalarını, başvuruları karara bağlayan Komisyonun çalışma usulünü ve kartın iptal edildiği durumları yönetmelik maddelerine dayanarak ele alıyoruz . Amacımız, okumayı tamamladığınızda başvurunuzu hatasız olarak yapabilmeniz .
Basın Kartı Nedir?
Basın kartı, Basın Kartı Yönetmeliği'nde belirtilen kişilere İletişim Başkanlığınca verilen ve tüm resmî ve özel kuruluşlar tarafından kabul edilen resmî nitelikte bir kimlik belgesidir. Kart; medya mensuplarının, yayın sahiplerinin ve enformasyon görevlilerinin gazetecilik faaliyetini kanıtlar .
Kart, başvuranın yalnızca kendi beyanıyla talep edebileceği bir belge değildir. Göreve bağlı kart için kişinin bir medya kuruluşunda fikir işçisi sözleşmesiyle çalışması, kuruluşun da yönetmelikteki kriterleri karşılaması gerekir. Başka bir ifadeyle başvuru iki ayaklı bir değerlendirmedir: hem kişi hem kurum mercek altına alınır .
Sarı Basın Kartı ile Basın Kartı Aynı Şey mi?
Gündelik dilde kullanılan "sarı kart" tabiri, mevzuattaki bir kategori değildir; kartın geleneksel rengine dayanarak ortaya çıkmış yaygın bir kullanımdır . Mevzuatta sadece beş tür sayılır ve günlük kullanımda "sarı kart" ifadesi geçtiğinde çoğu zaman göreve bağlı basın kartı anlaşılır .
Basın Kartı Hangi Kurallara Tabidir?
Kartla ilgili düzenlemelerin kaynağı, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek 1 ila ek 8'inci maddeleridir. Bu kanuni dayanakla hazırlanan Basın Kartı Yönetmeliği, 9/4/2023 tarihli ve 7051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilmiş ve 10/4/2023 tarihli Resmî Gazete'de ilan edilmiştir . 2023 tarihli metin, 2018 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır .
Yönetmelikte 6/6/2024 tarihli ve 8624 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile önemli güncellemelere gidilmiştir . Bu değişikliklerle ; sürekli basın kartı için gereken 18 yıllık sürenin hesabında serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayının hesaba katılacağı düzenlenmiş , Anadolu Ajansı ve TRT'de kart alabilecek unvanlar baştan yazılmış ve radyo-televizyonlarda kart alabilecekler arasına fotoğrafçı unvanı da girmiştir.
- Temel kanun: 5187 sayılı Basın Kanunu (ek maddeler)
- Ayrıntılı kurallar: 2023 tarihli yönetmelik metni
- Güncelleme: 6/6/2024 tarihli değişiklik yönetmeliği
- İş hukuku boyutu: 5953 sayılı Kanun kapsamındaki fikir işçisi statüsü
- Meslek etiği: 195 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre belirlenen basın ahlak esasları
Altını çizmek gereken bir nokta: Mevzuat zaman içinde değişebildiği için , başvuru öncesinde İletişim Başkanlığının resmî sitesinden en güncel duyuruları incelemeniz önemlidir.
Basın Kartı Türleri Nelerdir?
Yönetmeliğin 6. maddesine göre toplam beş kart türü tanımlanmıştır. Her türün kapsadığı kişiler ve başvuru koşulları ayrı ayrı belirlenmiştir. Doğru türe başvurmak , sürecin ilk ve en önemli adımıdır .
1. Göreve Bağlı Basın Kartı
Bir yayın kuruluşunun kadrosunda çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarının ve enformasyon görevlilerinin aldığı karttır. En yaygın kart türü budur; adayın genel şartların hepsini sağlaması gerekir. TRT üzerinden yapılan başvurularda ise 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ve kesintisiz çalışma şartı istenmez .
2. Süreli Basın Kartı
Yabancı medya kuruluşları adına Türkiye'yi kapsayan bir görev alanında çalışan muhabirlere verilen karttır. Kart Haber Yazılımı talep edenin; kuruluşu tarafından görevlendirildiğini belgelemesi , 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'na göre çalışma izninin bulunması ve kurumunun idare merkezinin olduğu ülkenin Türkiye'deki temsilciliğinden takdim mektubu sunması gerekir. Kart, görev süresiyle sınırlı olarak verildiği yılın sonuna kadar geçerli olur .
3. Geçici Basın Kartı
Türkiye'ye belirli bir haber, zirve ya da etkinlik için geçici olarak gelen yabancı gazetecilere yönelik karttır. Kart, görev süresi dikkate alınarak üç ayı geçmemek üzere verilir ve talep hâlinde yalnızca bir kez uzatma yapılabilir.
4. Serbest Basın Kartı
İşinden ayrılmış ve geçici olarak çalışmayan veya yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı gazetecilere yönelik karttır. Serbest kart başvurusunun, en az bir yıl çalışılan kuruluştan ayrılış tarihinden itibaren bir ay içinde yapılması zorunludur . Kart süresi, kart taşıma kıdemine göre farklılaşır:
- 5 yıla kadar kart sahipliği olanlara 12 aylık kart
- Kart kıdemi 5 ila 10 yıl olanlara 18 ay süreli kart
- Kart kıdemi 10 yılın üzerinde olanlara 24 ay süreli kart
Yabancı bir ülkede bağımsız olarak serbest gazetecilik yapanlarda ise gazetecilik faaliyetinin ilgili ülkedeki büyükelçilik veya konsolosluk tarafından doğrulanması şarttır.
5. Sürekli Basın Kartı
En az 18 yıl mesleki hizmeti bulunan medya mensupları ile en az 18 yıl kart taşıyan enformasyon görevlilerine ömür boyu verilen karttır. 18 yılın hesaplanmasında serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayı dikkate alınır . Sürekli kart başvurularında 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme şartı aranmaz ; ancak yabancı medya mensuplarına sürekli kart verilmez .
Basın Kartı Almak İçin Gereken Şartlar
Hangi türe başvurursanız başvurun, Türk vatandaşı başvuru sahiplerinde yönetmeliğin 8. maddesindeki temel koşullar esas alınır . Bu koşullardan biri bile eksikse başvuru kabul görmez :
- 18 yaşını doldurmuş olmak.
- Asgari lise ya da dengi eğitim kurumu mezunu olmak.
- Kısıtlılık veya kamu hizmetinden yasaklılık hâli bulunmamak.
- Kasıtlı bir suçtan beş yıl ya da daha uzun hapis cezasıyla hüküm giymemiş olmak.
- Yönetmelikte tek tek sayılan şantaj, sahtecilik, dolandırıcılık, rüşvet ve benzeri suçlardan mahkûmiyeti bulunmamak.
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 6415 sayılı Kanun kapsamındaki suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- Basın Kanunu'nun 25/2. maddesinde sayılan suçlardan mahkûmiyeti bulunmamak.
- Fikir işçisi sözleşmesiyle çalışmak ve mücbir sebep olmadıkça bir aydan fazla çalışmaya ara vermemek.
- Medya dışı herhangi bir ticari işle uğraşmamak.
Listedeki son iki madde; süreli yayın sahipleri ve tüzel kişi temsilcileri, radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanları, kamu kurumlarında kart alabilecek çalışanlar ve yabancı basın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşları için aranmaz . Enformasyon görevlisi sıfatıyla başvuranlardan bunlara ek olarak görev yaptığı birimi ve kadro unvanını gösteren, üst yönetici tarafından imzalanmış bir görev yazısı aranır.
Başvurularda en sık rastlanan eksiklik, çalışanın 5953 yerine 4857 sayılı Kanun'a tabi gösterilmesidir. Süreç başlamadan önce iş sözleşmenizi mutlaka kontrol edin .
Kart Alamayacak Olanlar Kimlerdir?
Medya alanında hizmet vermeyen özel sektör şirketlerinin , kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve Türkiye'deki yabancı temsilciliklerin yayın faaliyetlerinde çalışan personele kart düzenlenmez . Mesela bir holdingin iç bültenini yazan editör, yaptığı iş gazetecilik benzeri olsa da bu kartı alamaz .
Medya Kuruluşlarında Aranan Şartlar ve Kontenjanlar
Bireysel koşullar kadar kurumsal koşullar da önemlidir; başvuranın çalıştığı kuruluşun da yönetmeliğin dördüncü bölümündeki nitelikleri taşıması gerekir. Bunun yanında kuruluşun türüne ve büyüklüğüne göre kart alabilecek pozisyonlar ve kota tek tek sayılmıştır.
Basılı Gazete ve Dergiler
Basılı yayınların ; 5187 sayılı Kanun'a göre verilen beyanname ile Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesinin onaylı örneğini Başkanlığa vermesi , beyannamede belirtilen aralıklarla düzenli olarak çıkması, ilan ve reklam alanının yüzölçümünün üçte birini geçmemesi ve içeriklerin üçte birinden fazlasının başka bir yayından kopyalanmamış olması şarttır . Kontenjan , yayının fiziki büyüklüğüne ve yayın aralığına göre hesaplanır ; örneğin yüzölçümü 0,39 metrekare veya daha az olan yerel gazetelerden başvuru işleme konmaz.
Haber Ajansları
Ajans niteliğindeki kuruluşların; düzenli yayın yapması, kadrosunda daha önce kart taşımış ve 5953 sayılı Kanun kapsamında çalışan en az beş gazeteci bulundurması ve yaygın ya da bölgesel bir süreli yayınla ücretli haber satış sözleşmesi yapmış olması aranır . En az on günlük siyasi yaygın veya bölgesel gazeteyle ya da beş yaygın radyo-televizyonla sözleşmesi olan ve en az on gazeteci çalıştıran ajanslarda kontenjan sınırı uygulanmaz .
RTV Kuruluşları
RTV şirketlerinin 6112 sayılı Kanun'a uygun yayın izinlerine sahip olması ve düzenli yayın yapması gerekir . Ülke genelinde yayın yapan kuruluşlarda kontenjan sınırı yoktur ; bölgesel televizyonlarda yönetim kurulu başkanı ile 19, yerel televizyonlarda 10, bölgesel radyolarda 7, yerel radyolarda ise 2 çalışana kart verilir . Haber birimi dışında görev yapanlara, unvanları uygun görünse de kart verilmez .
İnternet Haber Sitelerinde Şartlar
İnternet haber sitelerinin ; beyanname ve alındı belgesini Başkanlığa vermesi , haber paylaşımı amacına ayrılmış olması , yayının kesintisiz erişime açık olması , özgün ve güncel haber ve yorumlar yayımlaması ve içeriklerin başka yayından aynen alıntı içermemesi gerekir . Kontenjan, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalı çalışan sayısına göre değişir:
- 4 sigortalı çalışanı olan sitelerde imtiyaz sahibi veya tüzel kişi temsilcisi ile 4 çalışan
- 5 ile 9 arası sigortalı çalışana sahip sitelerde imtiyaz sahibi artı 9 çalışan
- 10 veya daha çok sigortalı çalıştıran sitelerde kota bulunmaz
İnternet sitelerine özgü unvan listesinde muhabir ve editörlerin yanında video editörü, sosyal medya editörü, haber kameramanı ve haber spikeri gibi dijital çağa özgü görevler de sayılmıştır.
Adım Adım Basın Kartı Başvurusu
Süreç elektronik ortamda yürütülür , İletişim Başkanlığı bölge müdürlüklerince işleme alınır ve özetle şu adımlardan oluşur :
- Doğru türü seçin: Bir kuruluşta çalışıyorsanız göreve bağlı, işten yeni ayrıldıysanız serbest, 18 yılı doldurduysanız sürekli karta bakın.
- Belgelerinizi hazırlayın: Vesikalık fotoğraf, en az altı aylık mesleki çalışmaya dair belge ve 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme bilgilerinizi bir araya getirin.
- Elektronik beyanname: Başkanlığın sitesindeki başvuru sistemine girerek beyannameyi doldurun, fotoğrafı ve çalışma belgesini yükleyin.
- Kurum onayını alın: Beyanname çıktısı, medya kuruluşunun sahibi veya ticaret sicilinde kayıtlı yetkilisi tarafından onaylanır; sisteme kayıtlı kuruluşlarda onay elektronik yapılır.
- Dosya kontrolü: İletişim Başkanlığı bölge müdürlüğü başvuruyu inceler, ilgili kamu kurumlarından bilgi ve belge talep edebilir.
- Komisyon kararı: Engel bulunmayan dosyalar Basın Kartı Komisyonuna gönderilir ve başvurunun kabulüne ya da reddine burada karar verilir.
- Son adım: Kart, olumlu kararın ardından basılır ve belirlenen teslim yöntemiyle size iletilir.
Eksik ya da uygunsuz bulunan başvurular doğrudan Başkanlık tarafından reddedilir ve sonuç beyannamede verilen iletişim bilgileri aracılığıyla başvurana bildirilir. Eksiklikler tamamlandığında yeniden başvuru yapılabilir .
Yurt dışında ikamet eden Türk gazeteciler , başvuru evraklarıyla birlikte bulundukları ülkedeki büyükelçilik veya başkonsolosluktan alınan teyit yazısını Başkanlığa ileterek başvurur . Yabancı medya mensupları ise Başkanlığın sitesindeki kendilerine özel elektronik formu kullanır ; görevlendirme belgesi, basın vizesi veya çalışma vizesi, takdim mektubu, pasaport fotokopisi ve vesikalık fotoğraf talep edilir.
Basın Kartı Komisyonu Nasıl Karar Verir?
Kartlarla ilgili nihai kararı veren Komisyon, Başkanlığı temsil eden üyeler, basın-yayın meslek kuruluşlarının temsilcileri, sürekli kart sahipleri, sendika temsilcileri ve iletişim fakültesi dekanları ya da kart sahibi gazeteciler arasından seçilenlerle toplam 19 üyeden meydana gelir . Üyelerin görev süresi iki yıldır.
- Komisyon yılda en az üç kez olağan olarak toplanır; gerektiğinde olağanüstü toplantı da yapılabilir.
- En az 13 üye ile toplanılır; ses ve görüntülü uzaktan katılım da geçerlidir.
- Kararlar katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alınır ve çekimser oy kullanılamaz.
- Görüşülecek başvurular toplantıdan en az beş gün önce elektronik ortamda üyelerin erişimine açılır.
- Ret kararlarının gerekçeleri tutanağa eklenir.
Komisyon değerlendirmede başvuranın niteliklerine, mesleki çalışmalarına, eserlerine ve ödüllerine ek olarak işvereni olan yayın organının durumunu da dikkate alır . İnternet haber sitesi çalışanlarında sitenin tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme sayıları da dikkate alınır. Bu nedenle erişimi zayıf bir sitede çalışmak, şartlar karşılansa bile başvurunun reddine yol açabilir .
Basın Kartı Ne İşe Yarar?
Kartın ilk ve en önemli işlevi, sahibinin gazeteci kimliğini resmî olarak belgelemesidir . Bunun yanında mevzuatta açıkça düzenlenmiş bazı kolaylıklar vardır :
- Basın trafik kartı: Kart sahipleri isterse trafik kartına başvurabilir; sağlayacağı kolaylıkları Başkanlık ve İçişleri Bakanlığı birlikte tespit eder.
- Hizmet damgalı pasaport: Yönerge kapsamında yurt dışı görevlendirmesi olan kart sahipleri ve sürekli kart sahipleri bu pasaporttan yararlanabilir.
- Geçerli kimlik: Kart, kamu ve özel tüm kurumlar nezdinde resmî kimlik olarak geçerlidir.
- Sahada kolaylık: Basın toplantıları, resmî törenler ve kamu etkinliklerinde gazeteci kimliğinin ispatı çok daha hızlı olur.
Bir yanlış anlamayı düzeltmekte fayda var: Gazetecilerin iş hukukundan doğan hakları kartın kendisinden değil , 5953 sayılı Kanun kapsamındaki çalışma ilişkisinden kaynaklanır . Henüz kart almamış bir fikir işçisi de bu haklardan yararlanır . Belediyelerin veya bazı özel şirketlerin kart sahiplerine sunduğu indirim veya ücretsiz hizmetler ise yerelden yerele değişir ; geçerli uygulamayı ilgili kurumdan teyit etmeniz en sağlıklısıdır.
Basın Kartı Kaç Yıl Geçerli? Yenileme ve Kayıp Durumu
Mevzuata göre basılan kartın geçerlilik süresi 10 yıldır . Geçerliliği sona eren kartlar, kişi şartları korumaya devam ediyorsa yeniden Komisyon kararı alınmadan Başkanlıkça yenilenebilir . Sürekli nitelikteki kart ise ömür boyu taşınır; sadece kartın kendisinin değiştirilmesi gerekebilir.
Kartınızı kaybettiğinizde veya kart yıprandığında Başkanlığa başvurarak yeni kart alabilirsiniz. Kayıp hâlinde dilekçeye kaybı gösteren tutanak veya kayıp ilanı ile hâlen çalışıldığını gösteren bir belge konur. Bilinmesi gereken bir kısıtlama: kayıp veya yıpranma nedeniyle yeni kart talebi bir yılda azami iki kez yapılabilir .
Maliyet tarafında yönetmelik, kartın maliyetini aşmamak kaydıyla kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli istenebileceğini öngörür . Ödenecek bedel Başkanlıkça belirlendiği için , resmî duyuruları takip etmeniz gerekir .
Basın Kartı Ne Zaman İade Edilir veya İptal Edilir?
Çalışılan yer veya unvan değiştiğinde, değişiklik en geç bir ay içinde hem basın mensubu hem de medya kuruluşu sahibi tarafından Başkanlığa yazılı olarak bildirilir . Kart ayrıca; iş yeri veya unvan değişikliği, işten ayrılma ve iptal hâllerinde otuz gün içinde Başkanlığa teslim edilir. İade edilmesi gereken eski kart teslim edilmedikçe yeni başvuru değerlendirilmez .
Başkanlık kartı şu hâllerde iptal eder:
- Kart sahibinin genel şartları taşımadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması
- İşveren medya kuruluşunun aranan nitelikleri yitirmesi
- Kartın veya karta bağlı kartların bir başkasına kullandırılması
- Etik ihlaller nedeniyle Komisyonun kartı iptal etmesi
Basın ahlak esaslarının çiğnenmesi sebebiyle iptal kararı verilen gazeteciye, kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıllık süre tamamlanmadan yeniden kart verilemez. Komisyon, ihlalin mahiyetine göre yalnızca uyarıyla da yetinebilir . Ayrıca dizgi, renk ve şekil bakımından resmî karta benzeyen kart düzenleyen veya kullananlar hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur ; böyle kişilere soruşturma ya da kovuşturma kesinleşinceye kadar kart verilmez .
Herkes Gazeteci Değil: Özel Statüler ve Farklı Kurallar
Kart alabilecekler muhabir ve editörlerle sınırlı değildir; süreli yayın sahipleri, enformasyon görevlileri ve belirli meslek kuruluşlarının yöneticileri de başvuru yapabilir . Bu grupların her biri için kendine özgü koşullar geçerlidir .
Kamuda Enformasyon Görevi Yapanlar
Devlet enformasyon hizmetlerinde istihdam edilen kamu personeli, enformasyon görevlisi olarak başvuru hakkına sahiptir. Başvuru formunun üst yönetici tarafından onaylanması ve fiilen enformasyon hizmetinde çalışıldığını belgeleyen görev yazısının ibraz edilmesi gerekir . Bu tür dosyalarda Komisyon görevin gerçekten medya ile ilgili olup olmadığına özellikle odaklanır; yalnızca kadro unvanı belirleyici değildir.
Süreli Yayın Sahipleri ile RTV Yönetim Kurulu Başkanları
Gazete, dergi ve internet sitelerinin imtiyaz sahipleri ile RTV kuruluşlarının yönetim kurulu başkanları başvuru yapabilir. Bu kişilerde 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ile medya dışında ticari faaliyette bulunmama şartları uygulanmaz ; ancak yaş, eğitim ve adli sicil gibi temel koşullar aranmaya devam eder.
Meslek Örgütü Yöneticileri
Medya sektöründe çalışmaları koşuluyla sendikaların ve kamu yararına çalıştığı tespit edilen dernek ile vakıfların yönetim kadroları da bu kapsama girer. Buna karşılık kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yayın faaliyetlerinde çalışanlara kart verilmez .
Başkanlığın Yaptığı Denetimler
İletişim Başkanlığı, kart sahiplerinin şartları sürdürüp sürdürmediğini düzenli olarak denetler . Yayın kuruluşları, istenmesi hâlinde kart sahibi çalışanlarının adı-soyadı, unvanı, kart numarası ve sözleşme bilgilerini içeren onaylı listeyi göndermek zorundadır . İnceleme sırasında mesleki çalışmalar da talep edilebilir ; bildirimi aksatan kuruluş sahibi uyarı alır.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
Başvuru düğmesine basmadan önce bu kontrol listesini baştan sona kontrol etmeniz, olası ret kararlarını büyük ölçüde önler :
- 18 yaş ve lise mezuniyeti şartlarını karşılıyorum.
- Adli sicilimde engel teşkil eden bir kayıt bulunmuyor.
- Fikir işçisi sözleşmem var ve sigorta kaydım buna uygun.
- Altı aylık mesleki çalışma belgemi dijital olarak topladım.
- Yayın organımın yönetmelikteki nitelikleri taşıdığını teyit ettim.
- Görev unvanım ilgili kuruluş türü için sayılan unvanlar arasında.
- Varsa eski kartımı iade ettim ve bekleyen bir bildirim yükümlülüğüm yok.
Maddelerden birini işaretleyemiyorsanız, önce eksikliği tamamlayıp sonra başvurmak zaman kazandırır. Zira reddedilen bir dosya tekrar başvurmaya engel olmasa da bir sonraki Komisyon toplantısını beklemenizi gerektirir.
Başvurunun Reddedilmesine Yol Açan Hatalar
Reddedilen dosyaların büyük bölümü, dikkatle giderilebilecek eksikliklerden ileri gelir. En sık karşılaşılan sorunlar ve doğru yaklaşım şöyle sıralanabilir :
- Uygun olmayan sözleşme → Sözleşmenin 5953 kapsamında düzenlenmesini başvurudan önce sağlayın.
- Eksik iş örneği → Son altı aya ait, size ait olduğu net anlaşılan çalışmaları ekleyin.
- Kuruluşun nitelik kaybı → Yayın organının sigortalı çalışan sayısı ve yayın düzenliliği gibi kriterleri önceden inceleyin.
- Çalışmaya ara verme → İşten ayrıldıysanız bir ay içinde ya yeni işe başlayın ya da serbest kart için başvurun.
- Geç bildirim → Değişiklik tarihinden itibaren bir ay içinde bildirimi mutlaka yapın.
- İade edilmeyen kart → Eski kart geri verilmeden yeni talep değerlendirilmez, iadeyi öncelikle tamamlayın.
Pratikte şöyle bir tablo sıkça yaşanır: Yerel bir gazetede iki yıl çalışan bir muhabir , işten çıkışının ardından yaklaşık altı hafta sonra yeni bir yayında işe başlıyor . Bir aylık sınır geçtiği için süreklilik şartı sağlanamıyor. Bu kişi işten ayrıldığı ilk ay içinde serbest kart için başvursaydı , kart kıdemini kaybetmeyebilirdi .
İnternet Haber Siteleri İçin Basın Kartı: Yayıncıların Bilmesi Gerekenler
2022'deki yasal düzenlemeden bu yana internet haber siteleri süreli yayın olarak tanımlandı ve bu sitelerin çalışanları da karta başvurma hakkı kazandı . Fakat her haber sitesi kendiliğinden uygun sayılmaz. Sitenizin çalışanlarının kart alabilmesi için şunlara dikkat etmeniz gerekir :
- Beyanname süreci: Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesini Başkanlıkla paylaşın.
- Künye ve şeffaflık: Sitede künye bilgilerini eksiksiz yayımlayın ve imtiyaz sahibi ile sorumlu müdürü açıkça belirtin.
- Asgari kadro: Kontenjanın başladığı eşik, 5953 kapsamında dört sigortalı çalışandır.
- İçerik kalitesi: Günlük, özgün ve kaynağı belirtilmiş haberlerle yayın yapın.
- Süreklilik: Kesintisiz yayın şartı için sağlam hosting ve düzenli yedekleme kullanın.
- Ölçülebilir okur: Tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme verileri değerlendirmeye girdiğinden analitik kayıtlarınızı düzenli tutun.
Bir internet haber sitesi için sayılan koşulların büyük bölümü, kullandığınız haber yazılımıyla doğrudan ilişkilidir . Mevzuata uygun künye, istikrarlı yayın ve izlenebilir okur verisi, site sahipleri için ihmal edilmemesi gereken unsurlardır.
Basın Kartı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Basın kartı almak için üniversite mezunu olmak gerekir mi?
Üniversite diploması şart değildir. Yönetmelik eğitim şartı olarak lise veya dengi okul mezuniyetini yeterli sayar ; dolayısıyla lise mezunları da karta başvurabilir . Ancak Komisyon mesleki çalışmalarınızı, eserlerinizi ve ödüllerinizi inceler; özenle hazırlanmış bir portfolyo eğitim belgesi kadar değerlidir.
Basın kartı kaç ayda gelir?
Mevzuatta belirli bir süre yazmaz. Başvurunuz önce bölge müdürlüğünde incelenir, ardından Komisyon gündemine girer . Komisyon yılda en az üç kez olağan toplandığı için süreç dosyanın hangi toplantıya yetiştiğine göre uzayıp kısalabilir.
Freelance gazetecilere kart verilir mi?
Belirli şartlarla mümkündür. Serbest basın kartı, bir kurumda en az bir yıl çalıştıktan sonra ayrılan ve bir ay içinde başvuru yapanlara ve durumu büyükelçilik veya konsoloslukça teyit edilen yurt dışındaki serbest Türk gazetecilere düzenlenir. Hiç kurumsal çalışma geçmişi olmayan Türkiye'deki serbest çalışanlar için bu seçenek uygulanmaz.
Kişisel blog veya YouTube kanalı ile kart alınır mı?
Kişisel kanal veya hesap sahipleri, sadece bu yayınlara dayanarak kart alamaz . Bu belge, 5187 veya 6112 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösteren bir medya kuruluşuna bağlı çalışmayı ya da yönetmelikte sayılan diğer statüleri gerektirir . Bununla birlikte şartları taşıyan bir internet haber sitesinde sosyal medya editörü sıfatıyla çalışan biri karta başvurabilir .
Basın kartı başvurusu için ücret ödenir mi?
Düzenleme, kartın maliyetini aşmamak kaydıyla kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli istenebileceğini düzenler. Tutar ve ödeme yöntemi Başkanlıkça duyurulur ; bu yüzden güncel bilgiyi resmî siteden kontrol etmelisiniz .
Basın kartı iptalinden sonra tekrar başvurulabilir mi?
Gerekçe ortadan kalkınca yeniden başvuru yapılabilir . Yalnız basın ahlak esaslarına aykırılık nedeniyle iptal edilen kartlarda, kartın iade tarihinden itibaren bir yıl geçmeden yeni kart verilemez. Belirli suçlardan hüküm giyenlerde ise Adli Sicil Kanunu'ndaki kayıt silme işlemleri tamamlanmadıkça kart düzenlenmez .
Yabancı uyruklu muhabirlere kart verilir mi?
Evet. Görev alanı Türkiye'yi kapsayanlara süreli, kısa süreliğine haber amacıyla gelenlere ise geçici basın kartı verilir. Her iki türde de çalışma izni ile görevlendirme ve takdim belgeleri gerekir; yabancı gazetecilere sürekli kart ve basın trafik kartı düzenlenmez .
Basın kartı; doğru türün seçilmesi, kişisel ve kurumsal şartların birlikte sağlanması ve belgelerin eksiksiz hazırlanmasıyla alınabilen resmî bir gazeteci kimliğidir. Başvurudan önce sözleşmenizin 5953 sayılı Kanun'a uygunluğunu , işvereninizin kurumsal şartlarını ve mesleki çalışma örneklerinizi gözden geçirmeniz , sürecin uzamasını ciddi biçimde düşürür .
Kart türleri, sorgulama, yenileme ve reddedilme durumunda izlenecek yollar hakkında daha fazla bilgi için basın kartı rehberine göz atabilirsiniz . Resmî işlemler için daima İletişim Başkanlığının resmî kanallarını esas alın ; bu yazıdaki bilgiler yalnızca bilgi vermek içindir ve hukuki görüş yerine kullanılmamalıdır .
basın kartı, sarı basın kartı, basın kartı başvurusu, basın kartı şartları, göreve bağlı basın kartı, sürekli basın kartı, serbest basın kartı, İletişim Başkanlığı, Basın Kartı Komisyonu, internet haber sitesi basın kartı, basın trafik kartı, gazeteci kartı